*ايران داراي ظرفيت‌هاي متعددي جهت جذب توريسم سلامت مي‌باشد كه از جمله آن‌ها مي‌توان به چشمه‌هاي آب معدني در اكثر استان‌هاي كشور، مناطق كويري در قم، بخش‌هاي درماني ناباروري دريزد، دندانپزشكي، مراكز دياليز و انواع جراحي‌هاي قلب، پلاستيك و چشم در مشهد و تهران اشاره نمود.


تعريف توريسم سسلامت
توريسم سلامت (Health Tourism) فراهم نمودن تسهيلات و خدمات پزشكي مقرون به صرفه است كه در تعامل با صنعت توريسم براي بيماراني كه براي اعمال جراحي و يا درمان‌هاي ديگر به ساير كشورها سفر مي‌كنند، انجام مي‌شود. اين خدمات مي‌تواند به صورت عمومي و يا خصوصي عرضه شوند.
در واقع توريسم سلامت نوعي از مسافرت است كه علاوه بر تفريح، فراغت و آسايش، سلامت و مراقبت‌هاي پزشكي را نيز به‌همراه دارد. در حال حاضر اين صنعت به سرعت در حال تبديل شدن به صنعتي جهاني است.

شعار توريسم سلامت در دنيا:
امكانات، در حد كشورهاي جهان اول
قيمت‌ها، در حد كشورهاي جهان سوم

- زمينه‌هاي ارائه خدمات پزشكي در دنيا:


- چالش‌هاي صنعت توريسم سلامت عمده‌ترين چالش‌هاي اين صنعت را مي‌توان در قالب هفت مورد طبقه‌بندي نمود كه به‌قرار ذيل مي‌باشد:
1- اغلب شركت‌هاي بيمه زير بار پرداخت بيمه بيمار در تمام طول مدت درمان نمي‌روند و عموما تنها بخش اصلي درمان را تقبل مي‌كنند و مراقبت‌هاي پس از درمان را كه گاهي به چند سال زمان نياز دارد را بيمه نمي‌كنند.
2- امكان مراقبت‌هاي پس از درمان در آن كشور وجود ندارد و بيمار پس از انجام مرحله اصلي درمان مجبور به بازگشت به وطن خويش است.
3- قوانين ضعيف موجود در حوزه جرائم پزشكي
4- تغيير مداوم فناوري‌هاي روز دنيا در حوزه پزشكي: به‌منظور باقي ماندن در ليست كشورهاي تراز اول در حوزه توريسم سلامت، ضروري است تا فناوري‌هاي مورد استفاده در حوزه سلامت، مطابق با فناوري‌هاي روز دنيا باشد و صنعت درماني كشور هميشه داراي بالاترين استانداردهاي كيفي باشد. هرگونه سكته در اين رقابت سخت‌، به معناي خروج از نقشه توريسم سلامت جهاني است.
5- قوانين بيمه‌اي كه بايد مطابق با استانداردهاي جهاني و مورد تاييد كمپاني‌هاي معتبر بيمه باشد.
6- فقدان يا كمبود پزشكان، پرستاران و نيروي انساني ماهر و متخصص در حوزه توريسم سلامت به‌عنوان يكي از چالش‌ها محسوب مي‌شود.
7- برنامه هاي بازاريابي براي جذب توريست سلامت نيز يكي از مسايل چالش برانگيز در اين حوزه مي‌باشد.
- قابليت‌هاي توريسم سلامت درايران:
ايران پس از كشور اردن بيشترين ظرفيت‌ها و قابليت‌ها را در حوزه گردشگري سلامت در بين كشورهاي اسلامي دارد. همچنين از نظر تنوع اقليمي و جاذبه‌هاي سياحتي و زيارتي فراوان، كشورمان داراي پتانسيل خوبي براي جذب توريست‌هاي درماني است.
ايران داراي ظرفيت‌هاي متعددي جهت جذب توريسم سلامت مي‌باشد كه از جمله آن‌ها مي‌توان به چشمه‌هاي آب معدني در اكثر استان‌هاي كشور، مناطق كويري در قم، بخش‌هاي درماني ناباروري دريزد، دندانپزشكي، مراكز دياليز و انواع جراحي‌هاي قلب، پلاستيك و چشم در مشهد و تهران اشاره نمود.

- استان هاي مستعد توريسم سلامت:
1- استان تهران
در استان تهران مراكز زير بيشترين فعاليت‌ها را در حوزه توريسم سلامت انجام مي‌دهند:
• مركز آموزشي ـ پژوهشي و درماني سل و بيماري‌هاي ريوي دارآباد: يكي از بيمارستان‌هاي فعال در زمينه توريسم سلامت، مركز آموزشي ـ پژوهشي و درماني سل و بيماري‌هاي ريوي دارآباد (مسيح دانشوري) مي‌باشد. بيماران ريوي يا مسلول كشورهاي تاجيكستان، افغانستان، عراق و آذربايجان از مراجعان اصلي اين مركز هستند.
• بيمارستان پارس
• بيمارستان ميلاد
• بيمارستان شهيد هاشمي نژاد

2- استان خراسان رضوي
در استان خراسان مراكز زير بيشترين فعاليت‌ها را در حوزه توريسم سلامت انجام مي‌دهند:
• كميته توريسم درماني خراسان رضوي: اين كميته در معاونت گردشگري سازمان ميراث فرهنگي خراسان رضوي تشكيل مي‌شود . اعضاي اين كميته عبارتند از: نماينده دانشگاه علوم پزشكي مشهد، مدير سازمان تأمين اجتماعي استان، يكي از اعضاي دفاتر تخصصي واردكننده گردشگر درماني، هتلداراني كه به‌صورت تخصصي در اين مورد فعاليت مي‌كنند و دو كارشناس متخصص در حوزه توريسم سلامت. عمل‌هاي جراحي چشم، پوست و زيبايي و همچنين جراحي قلب و ارتوپدي در مشهد و با هماهنگي اين كميته با هزينه‌هايي پايين‌تر از اروپا و در سطحي بسيار بالا انجام مي‌شود.
• بيمارستان رضوي
• بيمارستان بنت الهدي
• بيمارستان امام رضا(ع)

3- استان شيراز
• بيمارستان نمازي: اين بيمارستان داراي استانداردهاي لازم در گردشگري سلامت مي‌باشد و توريست‌هاي درماني از كشورهاي همسايه به اين بيمارستان مراجعه مي‌كنند. از جمله بخش‌هاي اين بيمارستان مي‌توان به مركز پيوند كبد، مركز پيوند مغز استخوان و مركز پيوند كليه اشاره كرد.
• ستاد هماهنگي توريسم درماني كه در استان فارس(شيراز) تشكيل شده است.

4- استان يزد
مركز تحقيقات ناباروري دانشگاه علوم پزشكي شهيد صدوقي: اين مركز، اولين مركز ناباروري در ايران به‌حساب مي‌آيد كه به‌دليل قيمت ارزان و برخورداري از فناوري روز دنيا، مخاطبان خاصي را از كشور‌هاي منطقه جذب كرده است. اين مركز با 20 تخت و 2 اتاق عمل علاوه‌بر جذب بيماران ايراني، گردشگراني را از كشورهاي كويت، عراق، امارات،آذربايجان، پاكستان و افغانستان پذيرفته است. اين مركز از سوي وزارت بهداشت به‌عنوان قطب علمي درمان ناباروري شناخته شده است و به‌عنوان ارزان‌ترين مركز ارائه خدمات علمي ناباروري در خاورميانه محسوب مي‌شود كه در عين حال امكانات ارائه شده در آن نيز با علم و فناوري روز دنيا برابري مي‌كند. به گفته رئيس اين مركز، قيمت هاي اين مركز نسبت به دنيا، يك دهم و نسبت به تهران، يك پنجم مي‌باشد.

5- استان قم
• تنها قابليت استان قم براي توريسم درماني، كوير و آفتاب است. كميته توريس درماني استان قم در معاونت گردشگري اداره ميراث فرهنگي قم در حال تشكيل مي‌باشد.

6- استان همدان
• رونق توريسم سلامت همدان در گرو طب دارويي اين شهر است. حدود 300 گونه گياهي در همدان شناسايي شده است. از مزاياي كشت گياهان دارويي در اين استان، نياز آبي اندك، كوتاهي طول رشد و اثربخشي بسيار زياد اين گياهان مي‌باشد؛ كه مي‌توان با ترغيب كشاورزان به كاشت اين گياهان و ترغيب آن‌ها در رونق دادن به صنعت گردشگري، سطح زير كشت اين‌گونه‌هاي گياهي را در افزايش داد.

7- استان گلستان
• آب گرم روستاي زيارت كه در 10 كيلومتري شهر گرگان در استان گلستان قرار دارد، به‌‌عنوان يكي از ظرفيت‌هاي توسعه صنعت توريسم درماني كشور محسوب مي‌شود.

8- استان خراسان جنوبي
• چشمه آب‌گرم لوت، چشمه آب‌ترش سرويشه و چشمه آب‌گرم ابراهيم رضا، كه از خواص درماني بسيار خوبي برخوردارند، تنها اميد رونق توريسم سلامت استان خراسان جنوبي هستند. طرح‌هاي فراهم‌سازي امكانات توريسم درماني در آب‌گرم لوت و آب‌ترش در حال انجام است و در آب‌گرم ابراهيم رضا در دست مطالعه است.

9- استان خراسان شمالي
• چشمه‌هاي آب‌گرم ايوب پيغمبر، قراجه و مهمانك كه داراي خواص درماني بيماري‌هاي پوستي است، از جمله ظرفيت‌هاي كشور در حوزه توسعه توريسم سلامت در اين منطقه است كه هنوز اقدامي براي بهره‌برداري توريستي ـ درماني از آن‌ها انجام نشده است.

10- استان زنجان
• گياهان دارويي و چشمه‌هاي آب معدني 2 قابليت مهم براي رونق صنعت توريسم سلامت استان زنجان به حساب مي‌آيد.

11- استان ايلام
• جوامع گياهي نقش بسزايي در رونق توريسم سلامت استان ايلام دارند . 30% از گونه‌هاي رشد يافته در استان ايلام، خواص دارويي و خوراكي دارند.