میانگین درجه حرارت بندر چابهار ۲۷ درجه سانتی گراد است. حالا به خاطر این که سفر ما پرماجراتر شود بدانید این منطقه تقریبا دورترین نقطه از مبدا تهران است و یکی از زیباترین سواحل دنیا را دارد و


شاید تا پیش از این فکر می کردید چابهار یک منطقه گرم و سوزان است؛ اما برعکس این شهر از خوش آب وهواترین بنادر جنوبی ایران به شمار می رود. این خنکا زمانی روح انگیز می شوند که مونسون یا همان بادهای موسمی شبه قاره هند، تابستان چابهار را به خنک ترین ناحیه و زمستان آن را به گرم ترین بندر جنوبی کشور تبدیل می کند. اتفاقا فصل خوبی را برای مسافرت به این منطقه انتخاب کرده اید؛ چون زمان وزیدن این باد همین ماه است. با این وزش، جلوه بی نظیری از موج دریا در ساحل پدیدار می شود. حاصل وزش این باد در طول هزاره ها شکل و حجم خاصی به صخره ها بخشیده است، همچون یک تندیس مفهومی.

برای باور این مساله کافی است بدانید میانگین درجه حرارت بندر چابهار ۲۷ درجه سانتی گراد است. حالا به خاطر این که سفر ما پرماجراتر شود بدانید این منطقه تقریبا دورترین نقطه از مبدا تهران است و یکی از زیباترین سواحل دنیا را دارد. حالا شما به شرق کشور آمده اید؛ اما زیادی هم به شرق نروید، چون سر از پاکستان درمی آورید.

شاید چابهار به لحاظ گردشگری چندان شناخته شده نباشد؛ اما وجود طبیعت زیبا و آثار تاریخی چیزی خلاف آن را بیان می کند. وجود مسجدجامع تیس، قلعه پرتغالی ها، درخت کهنسال مکرزن در تیس کوپان، غار تیس، پناهگاه حیات وحش (تمساح) در باهوکلات، تپه گل فشان در کهیر، قلعه قدیمی تیس، امامزاده غلام رسول و... لابد کمی دچار تردید شدید. علاوه بر اینها اکوتوریسم طبیعی جزیره و... از جاذبه هایی است که نگاه ناگهانی شما را وادار به تمجید از خویش می کند. راستی از گل فشان ها این اعجاز طبیعت چیزی شنیده اید؟ ما برایتان می گوییم.

گل هایی از جنس شگفتی

حباب های گل و لای از دل زمین برمی آیند و دوباره آرام فرود خواهند آمد. این فرآیند شگفت انگیز هر ۳۰تا ۳۶ ثانیه تکرار می شود، یعنی گل و لای فشرده به همراه گاز خارج به طور مرتب سر برمی آورند. لابد تعجب کردید و نشانی می خواهید. شما برای دیدن این مکان می توانید به ۲ دشت کهیه و تنگ بروید. در آنجا ۳ تپه وجود دارد که در مسیر ۲۰ کیلومتری روستای کهیه و در مسیر جاده تنگ گالک در شمال غربی شهرستان چابهار قرار گرفته اند. ارتفاع این تپه ها هم برحسب تخمین مابین ۸ تا ۴۰ متر است.

این گل فشان های تپه ای دارای یک دهانه اصلی و چند دهانه کوچک تر هستند که دهانه اصلی آن به صورت طبیعی در وسط گل فشان واقع شده و شکل آن چیزی شبیه به کاسه یا تیغی است. دهانه های اطراف، ثابت و دائمی نیستند و هرازگاه یکی متولد و یکی دیگر محو می شود. هرچند آنها شبه آتشفشان هستند؛ اما مطمئن باشید اصلا خطری شما را تهدید نمی کند، چون انفجار فورانی ندارند.

هرچند برای ما زیبا و تعجب برانگیز است؛ اما برای مردمان دوست داشتنی این دیار، معنا و مفهوم دیگری دارد. آنها از این گل و لای برای درمان برخی از بیماری ها و امراض پوستی استفاده می کنند. آنها می توانند کلی از فواید درمانی و شفادهنده آن را برای شما به زبان محلی توضیح دهند. جالب بود مگه نه!

یک جا و کلی چیز

باز هم ردپای پرتغالی ها! یادتان نرفته که در بندرعباس و جزیره کیش، آنها کلی ویرانگری داشتند و البته چند قلعه هم ساخته و پرداخته بودند. آنها (پرتغالی ها) بناهای دیگری هم در ایران دارند. خب ابتدا عازم روستای تیس شوید؛ جایی در ۵ کیلومتری شمال غرب چابهار که رودخانه لاوی از آن می گذرد و کوه های زیبایی آن را احاطه کرده اند. این قلعه دارای معماری خاص و ویژه ای است که توانسته شمار قابل توجهی از گردشگران را به خود جلب کند. در قسمت شمال شرقی در ورودی اصلی قرار دارد و دارای ۴ گوشواره خلفی است که در پشت دیوارهای هشتی واقع شده اند. در ضلع شمال شرقی، آثار اتاق هایی وجود دارد که اکنون خراب شده اند و هر کدام دارای یک اتاق بزرگ تر مشرف به ایوان اختصاصی هستند.

اینجا تنها یک روستا نیست؛ بلکه تاریخی در خود نهان دارد به وسعت قلب های بزرگ همین اهالی. توضیح زیادی نمی خواهد. کافی است سری هم به قلعه بلوچ گت بزنید، یعنی ۵ کیلومتری شمال غربی روستا. این قلعه بر بالای کوهی مرتفع قرار گرفته است و آوای مردمان روزگار خویش را بازمی گوید. در اینجا، آثار دیوار قلعه و یک برج دیده بانی از آن برجای مانده است. بقایای دو مقبره هرمی شکل برجسته هم وجود دارد که با سنگ و ساروج بنا شده و از نوع قبرهای اسلامی است. چندین چاه هم در صخره حفر شده اند. شاید روزگاری چشمه سیراب کننده مردمان بوده است.

البته فراموش نکنید که این تنها جاذبه روستا نیست؛ بلکه زنان روستا، خود حافظ و میراث دار یکی از اصیل ترین هنرهای دستی هستند و شما را دست خالی نخواهند گذاشت. سوزن دوزی آنها از شهره خاصی برخوردار است که به دلیل تنوع و نوع دوخت آن بسیار زیبا و دل انگیز، ذهن و جان را می ربایند.

پارتی جن ها

نترسیدید که؟ ترسیدید؟ جنانی کچ، محلی است که بنابر باور مردم، محل سکونت جن ها بوده است. این گورستان هم در روستای تیس در دامنه کوه پیل بند در جنوب دره تیس قرار گرفته است. در میان قبر ها چند قبر ایستاده به چشم می خورد و یک مقبره پلکانی با سرپوش صندوقچه ای از سنگ و گچ به صورت نیمه سالم بدون لوح و تزئینات خارجی به چشم می خورد که ظاهرا از دوران اسلامی است؛ اما کسی بدرستی قدمت این گورستان را نمی داند یا شاید کسی مطلع نبود که به ما بگوید. تقریبا حدود ۲۰۰ قبر کهن در محوطه قدیمی آن وجود دارد. دیدنش خالی از لطف نیست. دعایی هم برای شادی ارواح بخوانید یا نصیب جن می شود یا انس!

اگر به این مکان ها علاقه مند هستید، سری به گورستان قدیمی دشتیاری بزنید که قدمت آن به پیش از تاریخ و دوره آهن می رسد. در بعضی از آنها، آثاری از قبیل مانده های غذا یا آثار سنگی و فلزی دیگر مشاهده شده است. حدود ۳۰۰۰ نفر اینجا آرام گرفته اند.

غارهای بان مسیتی تیس

فعلا که نمی خواهیم از این منطقه دل بکنیم. آنقدر آثار طبیعی و انسانی در خود نهفته دارد که هرکس به زعم خویش برای خود دنیایی دیگر خواهد ساخت؛ دنیایی براساس تاریخ. در دامنه کوه شهبازبند در همین روستای تیس، یک غار طبیعی و ۲ غار مصنوعی در کنار هم قرار دارند که مردم محل، مجموعه این غارها را به نام بان مسیتی می شناسند. غار اول طبیعی و به شکل نیم دایره است و با استفاده از روش تراشکاری داخل غار و دهانه آن توسعه پیدا کرده است. شواهد غیرقابل انکاری از مسکونی بودن این غار دلالت می کند. یک مقبره کوچک از گچ به صورت دوسطح افقی که روی یکدیگر قرار دارند و آثاری از قبیل سنگ نوشته، خط و لوح در عمق یک متر از سطح غار دیده نمی شود و در فضای اطراف آن یک محوطه کوچک وجود دارد. از سطح غار تا مقبره به اندازه یک پله گودی به چشم می خورد. مکعبی از سنگ و گچ بر فراز مقبره ساخته شده که زیربنای یک گنبد کوچک است، بدنه های اطراف این مکعب را با گچ به رنگ سفید درآورده اند. در ورودی مقبره رو به دره تیس و به موازات دهانه ورودی غار واقع شده است. روی دیواره های مکعب مقبره، گچکاری و با جوهر قرمز و بنفش، خطوط و علامت هایی نقش گردیده که شبیه به خط گجراتی و هندی هستند.

در سمت راست و به فاصله چند قدم از این غار طبیعی، یک غار مصنوعی قرار گرفته که آثار تراش بخوبی در آن آشکار است. سقف این غار تقریبا کوتاه است و اینجا هم مانند بسیاری از آثار دیگر به دلیل بی توجهی در حال تخریب است.

شادی در موزه غلام رسول

اگر چند سال پیش به اینجا می آمدید، شاید شاهد مراسم شگفت انگیز و متفاوتی بودید که امروز دیگر از آن خبری نیست. هرساله در ۱۵ ذی القعده به مدت ۱۰ شبانه روز مراسم جشن و شادی بر مزار غلام رسول برپا می شد. راهنما، داستان آن را چنین برای ما روایت کرد: غلام رسول هنگام فوت وصیت می کند که پس از مرگش سوگواری نکنند و در عوض مدت ۱۰ شبانه روز بر سر قبرش شادی کنند تا روحش شاد شود.

اکوتوریسم طبیعی چابهار و روستاهای آن همراه با آب و هوای روح انگیز از جاذبه هایی است که شما را وادار به تمجید از خویش می کنداین بنا که دارای گنبدهای مرتفع است، در حاشیه ضلع شرقی چابهار قرار گرفته که قدمت آن به دوران تیمور می رسد. این مرد نیک نام علاوه بر زوار ایرانی، پذیرای زیارت کنندگان زیادی از کشورهای شبه قاره هند است که برای انجام عبادت و نذر و نیاز به چابهار می آیند.

فراموش نکنید که اینجا، تنها یک آرامگاه نیست؛ بلکه موزه مردم شهر هم هست، در واقع موزه چابهار در آرامگاه سیدغلام رسول قرار دارد. جالب آن که بسیاری از آثار موجود در این موزه مردم شناسی، اهدایی از سوی علاقه مندان به میراث فرهنگی است. شما می توانید پوشاک محلی، وسایل حصیری و نیز ظروف سفالی را در کنار آثار تاریخی منطقه یکجا ببینید.

این مقبره با توجه به سبک معماری با پیروی از سبک معماری مغولی در قرن های ۷ و ۸ هجری بنا شده است.

جنگل های حرا

این مکان زیبا همراه با خور باهو به عنوان بیستمین تالاب بین المللی کشور در فهرست کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است؛ هرچند جنگل های حرا، توده خالص و یکدستی هستند و هیچ گونه تنوع گیاهی در آنها مشاهده نمی شود؛ ولی در مقابل از تنوع جانوری بسیار بالایی برخوردارند و این تنوع قبل از هر چیز به خاطر موقعیت گذرگاهی یا اکوتونی آنهاست.

این جنگل ها، هدیه مشترک خشکی و دریاست و حفاظت از آنها در همه جای دنیا به عنوان زیستگاه های باارزش و حساس و بویژه از منظر گردشگری مورد تایید قرار گرفته است. جنگل های مانگرو، بسیار حاصلخیز بوده و از نظر تنوع زیستی، یکی از کانون های مهم به شمار می روند. برخی از مهم ترین کارکردهای این جنگل ها عبارتند از حفاظت از آب سنگ های مرجانی و تامین زیستگاه آبزیان، پرندگان و دیگر جانوران و همچنین این اکوسیستم را عامل تعیین کننده ای در پایداری سواحل در مقابل فرسایش امواج سهمگین دریا می دانند.

دره و پرنده

تا اینجا که آمدید، سری هم به لیپار بزنید؛ روستایی زیبا در ۱۵ کیلومتری شهر چابهار. مطمئن باشید مسیر به دلیل زیبایی ساحلی بودن جاده پیش از آن که تصورش را بکنید، به پایان می رسد. دره ای زیبا با انبوه پرندگان، حسی به آدمی می دهد که غیرقابل وصف است و با دیدن طبیعت و مشاهده خلقت، انسان ناخودآگاه زبان به تمجید خالق می گشاید. فاصله نزدیک ۲ کوه حس غریبی دارد مثل آن که تو را در آغوش خویش گرفته اند؛ اما در میان این دو کوه چیزی شبیه به یک سد ایجاد شده که نقطه غایت آب های سرگردان است و در آن انواع بوته ها، درختچه ها، با حیات وحش بی نظیر و پرندگانی چون چنگر، فلامینگو، انواع حواصیل، باقرقره، تیهو، عقاب دشتی، خوتکا و... دیده می شوند.

اندکی متفاوت

اما سواحل زیبای دریای عمان، بنادر پزم، گواتر، کنارک، اسکله شهید بهشتی، مساجد زیبای محلی، بافت سنتی و زندگی جذاب بلوچ ها با کپه های دست سازشان، گل فشان که از عجایب چابهار بوده و... تمام آن چیزی نیست و نخواهد بود که چابهار شما را به خویش فرامی خواند. باید زمانی را برای تفریحات مهیج اختصاص داد. مطمئن باشید خاطره خوش شما چند برابر می شود، عجله نکنید برایتان تعریف می کنیم. خوب پس اگر اهل هیجان هستید و آمادگی بدنی خوبی دارید، عصری را با ورزش های آبی بگذرانید. یک گردشگری دریایی مهیج هیچ گاه از یادتان نخواهد رفت. باز هم هیجان بیشتر دوست دارید. پس دل در گرو سنگ بگذارید و صخره نوردی را تجربه کنید. صبر کنید، بیابانگردی را از دست ندهید. حتما در قاب دوربینتان جلوه های ماندگاری ثبت خواهد شد.

صنایع دستی

غم و شادی، حدیث دل مردان و راز زنان همه و همه آمیزه ای از روان این مردمان است که در هنر خویش نمایان می سازند و آن را بر تارک پارچه روایت می کنند. سوزن دوزی بلوچ تنها یک نام و نشان محلی نیست؛ بلکه داستانی است که فراتر از این مرز و بوم روایت می شود و آن گاه که دست ها بازیگر ذهن خلاق می شوند، حاصلش تنها زیبایی خواهد بود. بازار چابهار، نامی دیرینه و آشناست. با وجود اجناس فراوان داخلی و خارجی اما رومیزی، سجاده، کوسن، روتختی، جانماز، پرده، آباژور، اشارپ، پشتی و... خرید ویژه شما در این سفر خواهد بود. اما زن هنرمند بلوچ به مثابه مدیر خانواده، نقش غیرقابل انکاری در تنظیم امور اقتصادی و آینده نگری داشته و دارد. از این میان می توان به کارکرد دوگانه هنر سکه دوزی اشاره کرد که نقش صندوق پس انداز را داشته است، به این صورت که زنان هنرمند بلوچ در مواقع گشاده دستی و رفاه، مازاد درآمد خانواده را تبدیل به سکه کرده و از آن در سکه دوزی استفاده می کردند و در مواقعی که خانواده دچار تنگدستی می شده از سکه های پس انداز شده، کمک می گرفتند. امروزه این هنر به عنوان تزئین رویه رختخواب و تزئینات دیوارکوب تولید و به بازار عرضه می شود. این همه می تواند رهاوردی ماندگار از این سفر برای شما باشد.

گردشگران برای بازدید از مناطق تاریخی چابهار با یک مشکل مواجهند و آن این که این مناطق از یکدیگر فاصله زیادی دارند. برای نمونه جنگل های زیبای حرا در شرقی ترین نقطه چابهار واقع شده اند. کوه گل افشان در ۱۰۰ کیلومتری غرب آن قرار دارد و روستای سرباز (با تمساح مشهور پوزه کوتاهش) در شمال چابهار قرار دارد. اما فراموش نکنید به غیر از حظ بردن از سواحل زیبای چابهار و گردش های دریایی آن، دیدن کوه های زیبای گل افشان را از دست ندهید