خبرگزاری میراث فرهنگی ـ گردشگری ـ دو روش اساسی در تخمین و برآورد میزان پول خرج شده مرتبط با صنعت گردشگری و آثار و نتایج اقتصادی آن یکی حساب اقماری گردشگری و دیگری روش یا مدل های بررسی ورود و خروج توریست هاست.


خبرگزاری میراث فرهنگی ـ گردشگری ـ دو روش اساسی در تخمین و برآورد میزان پول خرج شده مرتبط با صنعت گردشگری و آثار و نتایج اقتصادی آن یکی حساب اقماری گردشگری و دیگری روش یا مدل های بررسی ورود و خروج توریست هاست.
روش نخست یا حساب اقماری اساسا بر اساس محاسبه کل سهم فعالیت های توریسم در تمام بخش های اقتصاد ملی و دولت است.
در این روش تمام درآمد مرتبط با فعالیت های گردشگری از سیستم ملی یا حساب های دولتی استخراج و مجزا می شود ولی  هنگامی که میزان هزینه و مخارج یا مصرف و نتایج آن بر بخش خاصی از بازار یا منطقه محلی خاصی مد نظر باشد عموما از رویکرد های تحقیقاتی استفاده می شود.
در این روش اطلاعات مربوط به هزینه یا مصرف گردشگری از طریق بررسی های مربوط به بازدید کنندگان جمع آوری می شود اما این اطلاعات اساسا برای برآورد میزان فعالیت های توریستی دریک منطقه خاص کاربرد دارد.
به طور کلی مجموع درآمد خرج شده توسط توریست ها در مدل های اقتصاد منطقه ای به کار می رود و یا در تخمین نتایج اقتصادی مضاعف آن در یک منطقه محلی کاربرد دارد که اغلب آثار و عوارض جانبی این فعالیت ها درمنطقه را نیز شامل می شود.
حساب اقماری گردشگری
برخی از سازمان های جهانی استفاده از روش حساب اقماری را برای توریسم توسعه داده اند. در روش حساب اقماری همواره سیستم محاسبات ملی باز سازی می شود تا سهم توریسم در اقتصاد ملی یا دولتی به طور دقیق مشخص شود. فواید استفاده از روش حساب اقماری آن است که دراین روش از اطلاعات اقتصادی موجود برای قرار دادن توریسم در یک سیستم محاسباتی پذیرفته شده، استفاده می شود.
اشکال این روش نیز آن است که اطلاعات مورد نیاز برای استخراج یا جدا سازی سهم فعالیت های توریستی از محاسبات اقتصاد ملی  اغلب ناقص ویا به طور مداوم در حال افزایش است. همچنین کاربرد روش های حساب اقماری برای تمرکز بر سهم بخش های زیر مجموعه فعالیت های توریستی ملی نیز  بسیار دشوار است.
ازدیگر سو محاسبات ملی اغلب حول مجموعه ای از صنایع یا کالاها و تولیدات سازمان بندی میشود. از این رو مشکل اصلی این است که توریسم اغلب چیزی یا معنایی بیش از نوعی مصرف کننده ویا بیش از یک صنعت یا حتی بش از یک نوع کالاها خاص تلقی می شود. به عنوان مثال فعالیت های جاری و خدمات رستوران ها ازیک سو به صنعت توریسم و از دیگر  سو به اقتصاد محلی ارتباط دارد درحالی که در سیستم محاسبات جاری هیچ روش یا راه حل آسانی برای متمایز کردن یک بخش از دیگری وجود ندارد.
علاوه بر این محور اصلی در محاسبات اقماری ، بررسی سهم فروش کالاها و خدمات درهر بخش یا صنعت مرتبط با توریسم است. سهم هریک از این بخش ها به هرحال می تواند تا حد بسیار وسیعی برای مناطق مختلف متفاوت باشد. بنابراین اطلاعات لازم برای تخمین و برآورد این سهم عموما از منابع مختلف کسب اطلاعات که عمدتا همان مراکز و موسسات وابسته به توریسم است، بدست آمده و سپس بررسی می شود. اما حتی دراین زمینه هم بسیاری ازاین بررسی ها بر یک مبنای ثابت استوار نیستند و اغلب در معرض طیف متنوعی از خطاها در نمونه گیری و یا اندازه گیری قرار دارند.
اقدامات اولیه در روش محاسبه اقماری بر محور میزان مصرف یا هزینه ای است که توسط توریست در مقصد گردشگری به روش های گوناگون مثلا کرایه هتل و ... خرید کالاهای بومی و... صورت می گیرد. با این حال به دلیل دشواری در توسعه محاسبات لازم در بخش های مرتبط با توریسم نظیر میزان درآمدهای حاصل از کرایه خانه های فصلی و هزینه ساخت این خانه ها و حتی برآورد هزینه ساخت هواپیماهای مسافربری و اتوموبیل ها  و دیگر امکاناتی ازاین قبیل، این مسئله هنوز مطرح است که تا جه حد آثار و نتایج توریسم قابل ردیابی است؟ واقعیت آن است که محاسبات اقماری اغلب در ردیابی و شناسایی آثار و نتایج مستقیم پول خرج شده توسط توریست ها در مقاصد گردشگری محدودیت عمل دارند.
در باره روش های محاسبات اقماری اطلاعات دقیقی در  سایت  WTTC و نیز  سایت سازمان توریسم جهانی وجود دارد که ضمن ارائه توضیحات بیشتر در باره این روش ها حاوی گزارش های مفیدی نیز درباره بسیاری از کشورها یا منطقه ها است.
روش محاسبات اقماری که به ویژه در سایت های اشاره شده کاربرد دارد از طریق دو عامل عرضه و تقاضا توسعه یافته است. در وجه تقاضا مفاهیمی چون مصرف شخصی، مسافرت تجاری، صادرات، سرمایه گذاری و مخارج انفرادی و تجمعی دولت محاسبه می شود. در وجه عرضه نیز تولید ناخالص داخلی صنعت و اقتصاد گردشگری ، واردات و اشتغال مورد توجه هستند.
بیشتر روش های ارائه شده نخستین بار توسط WTTC در سال 2001 در ونکوور کانادا معرفی و به عنوان حساب اقماری گردشگری منتشر شده است.
در استفاده از متدهای برآورد مصرف یا پول خرج شده توسط توریست هادر مقصد گردشگری خاص از داده ها و منابع اطلاعاتی متعددی استفاده می شود که شامل پیمایش های خانگی و محلی ، پیمایش تعداد بازدید کننده، دفاتر خاطرات،مراکز اقامتی، نقاط مرزی و گمرکات، وسایل نقلیه در حال ورود مسافرین، اماکن توریستی مورد بازدید مشهور، تاسیسات گردشگری – مصاحبه با مهمانان و توریست ها، بانک اطلاعات مرکزی، مدل های مخارج، مدل نرخ مخارج ومدل مخارج عامل هزینه است.
ساختار نهایی حساب اقماری گردشگری بر پایه توازن عمومی اقتصادی موجود میان تقاضا و تولید کالاها و خدمات ایجاد شده در صنعت توریسم استواراست.
بررسی ورود و خروج گردشگران
روش بسیار رایج تر برای محاسبه نتایج و یادرآمدهای اقتصادی حاصل از توریسم بررسی مستقیم ورود وخروج توریست ها و محاسبه و شمارش تعداد آن هاست . برآوردهای مرتبط با مخارج یا پول صرف شده توسط تورست ها نیز می تواند به نتایج حاصل از آن نظیر ایجاد اشتغال و درآمد در منطقه مورد نظر با استفاده از نرخ های اقتصادی و ارزش افزوده کالاها ترجمه شود.
روش بررسی مستقیم در برآورد درآمد یا نتایج مثبت و منفی فعالی تهای خاص در اقتصادهای محلی کاربرد بیشتری دارد.
به عنوان مثال دراین روش می توان تخمین زد که آثار و درآمد حاصل از فعالیت 100 سایت یا کمپ توریستی یا یک موزه که می تواند به طور میانگین 50 هزار نفر را به یک منطقه خاص در مدت خاص جلب کند چیست و به چه میزان است.
این مطالعات مبتنی بر درآمد و نتایج متناوب همچنین شامل بررسی عوارض و درآمدهای جانبی حاصل از خرج کردن پول توسط توریست ها در یک منطقه است.
به هرحال  روش محاسبات اقماری درنهایت تنها می تواند آثار و درآمدهای مستقیم حاصل از فعالیت های توریستی را پوشش دهد. از این رو این روش بیشتر از آن که تاثیر و نتایج توریسم را نشان دهد، بیشتر نشانگر اهمیت کلی یا نقش عمومی صنایع توریستی در یک منطقه است.
اندازه گیری نتایج و آثار ورود و خروج توریست
در انواع روش های اندازه گیری دراین زمینه بهترین روش پذیرفته شده ، محاسبه میزان درآمد یا ارزش افزوده است.
میزان درآمد در یک منطقه بازتابی است از سطح دستمزدها، حقوق ماهیانه، مبالغ کرایه کالا و خدمات و سود حاصل از پولی که توسط توریست ها در یک مقصد گردشگری خرج می شود.
ارزش افزوده همچنین شامل درآمدهای حاصل از مالیات نیز هست. اقتصاددانان عموما از« ارزش افزوده» در یک اقتصاد منطقه ای به عنوان روش برتر برای محاسبه و ارزیابی سهم یک صنعت یا فعالیت در اقتصاد یک منطقه استفاده می کنند.
اما باوجود همه برتری ها هزینه خرج شده توسط توریست ها در یک منطقه می تواند سبب مخدوش شدن تصویر آثار و نتایج توریسم شود. به ویژه در مناطق و کشورهایی که کالاهای خارجی به جای کالاهای محلی و ساخت سکنه بومی به توریست ها فروخته می شود.
مسئله دیگر درمورد مشاغل است. اگرچه هم اکنون منافع سرشاری در زمینه اشتغال و نتایج ناشی از فعالیت در رشته های وابسته به توریسم بدست می آید اما به حساب آوردن تعداد بسیار زیادی از مشاغل نیمه وقت و فصلی مرتبط با توریسم در بسیاری از مناطق می تواند سبب ایجاد خطا در نتیجه نهایی شود.
روشن است که تمام مشاغل از نظر تفاوت مناطق و یا تولید درآمد و یا مشکلات صنعتی و محاسبات کلی با هم یکسان نیستند. درآمد و ارزش افزوده روش اندازه گیری نسبتا روشنی از آثار و عوارض توریسم هستند که می تواند به طور مستقیم در مقایسه صنایع و مناطق مختلف با تمایز کامل انواع توریسم و فعالیت های اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.
به طور کلی و صرف نظر از کاربرد وسیع دو روش و تفاوت ها و مزایای هریک در کشورهای مختلف طرح هرگونه نتیجه گیری یا ادعایی در زمینه رشد توریسم بدون تمرکز بر سهم توریسم در درآمد ملی قابل اعتماد نخواهد بود. همچنین افزایش یا کاهش تعداد توریست ها دریک کشور یا منطقه به تنهایی نماد رشد توریسم یا درآمد حاصل از آن نیست. مگر این که مقامات در ارائه آمار و مدعیات خود دقیقا و به طور شفاف روشن کنند که آمار و ارقام ارائه شده بر اساس کدام منابع گردآوری شده و سپس روشن کنند که اطلاعات بدست آمده با کدام روش محاسبه و ارزیابی شده است.
روشن است در نهایت کارکرد و نتایج مثبت و منفی این افزایش و کاهش را حتی در صورت صحت نسبی آمار ارائه شده که آن نیز باید مستند به اسناد روشن و گزارش های رسمی شفاف باشد، به تنهایی نمی تواند نشانگر و یا دلیلی بر رشد صنعت توریسم ویا تاثیر مثبت آن در اقتصاد ملی باشد.
سنجش سهم توریسم در تولید ناخالص ملی کشور با استفاده از روش های علمی و استانداردهای یاد شده و با در نظر گرفتن درصد خطا، نکته مهمی است که اساس نتیجه گیری در ارزیابی نتایج مثبت و منفی هر فعالیت اقتصادی محسوب می شود