عریف توسعه پایدار از دید کلان
حفاظت
از میراث فرهنگی و طبیعی برای تعادل بخشیدن به حیات انسانها و دست‌یابی به
توسعه پایدار و ارگانیک که روند تکامل تمدن بشری را در پی خواهد داشت. از
چنان اهمیتی برخوردار است که یک بسیج عمومی، جهانی، دولتی و مردمی را
می‌طلبد. مردم باید محیط‌های طبیعی و فرهنگی را به عنوان نهاد همبستگی
معنوی در اجتماعات محلی خود تلقی کنند و بپذیرند که همانگونه که با انهدام
و تخریب منابع طبیعی زندگی بشر به مخاطره می‌افکند، امروزه اهمیت حفاظت از
محیط زیست که میراث‌های طبیعی و فرهنگی در آن جای گرفته‌اند در تمامی
کشورها بر همگان روشن است


3 اصل اساسی پایداری عبارتند از:
- پایداری زیست محیطی، بدین معنی که توسعه با حفظ فرایندهای زیست محیطی، بیولوژیک و منابع ذیربط سازگار است.
- پایداری عوامل فرهنگی و اجتماعی، بدین معنی که توسعه موجب کنترل انسان بر زندگی خود می‌شود و توسعه با عوامل فرهنگی و ارزشی که در این راه تحت تاثیر قرار می‌گیرند منافات ندارد و موجب تقویت هویت جامعه می‌گردد.
- پایداری اقتصادی بدان معنی است که توسعه از نظر اقتصادی با راندمانی بالا انجام شده، به گونه‌ای است که نظارت و کنترل لازم بر منابع اعمال می‌شود و می‌توان آن را برای نسلهای آینده حفظ کرد.
در کنفرانس سازمان ملل در زمینه محیط زیست و توسعه، معروف به «اجلاس زمین» در ریودوژانیرو سال 1992، توسعه پایدار در بند 21 دستور کاربه تصویب رسیده تشریح و تبیین شد. در حال حاضر توسعه پایدار به عنوان روشی تازه مطرح است که جوامع می‌توانند به این وسیله درباره سطح زندگی، عدالت اجتماعی و حفظ منابع بیندیشند.
بعد از کنفرانس ریو در سال 1992، کمیته محیط زیست سازمان جهانی گردشگری فعالیت‌هایی را انجام داد و توسعه گردشگری پایدار به این شکل تعریف کرد:
توسعه گردشگری پایدار نیازهای گردشگران فعلی و مناطق میزبان را برآورده و شانس آیندگان را حفظ و تقویت می‌کند. توسعه گردشگری پایدار منجر به مدیریت منابع تمام مناطق به شیوه‌ای می‌شود که نیازهای اقتصادی و اجتماعی و زیبایی‌شناسی را برآورده و تعامل فرهنگی، فرایندهای اکولوژیکی، تنوع حیات و سیستم‌های حمایت از حیات حفظ می‌شود.
در این تعریف توسعه پایدار به عنوان فعالیتی شناخته شده است که نه تنها منابع طبیعی و فرهنگی را حفظ کند، بلکه ظرفیت آن را برای ایجاد درآمد و اشتغال افزایش دهد. برای دستیابی به موفقیت در یک جامعه، گردشگری به بهبود زندگی ساکنین و حفاظت از محیط زیست محلی، طبیعی و فرهنگی برنامه‌ریزی و مدیریت شود.
اهداف گردشگری پایدار به عنوان الگویی برای توسعه پایدار عبارتند از:
الف) اصلاح کیفیت زندگی جامعه میزبان
ب) تامین تجارب کیفی برای بازدیدگر
ج) حفاظت محیط زیست جامعه میزبان
تاکید بر کیفیت زندگی مبین آن است که گردشگری پایدار از هدفهای محدود کمی رشد و کسب درآمدهای اقتصادی فراتر می‌رود. و مواردی مانند امنیت، حفظ ارزشهای فرهنگی، دسترسی به خدمات، مالکیت واحد مسکونی، داشتن اوقات فراغت، رفاه اقتصادی و مشارکت و اشتغال مطمئن را شامل می‌شود.
با این نگرش حفاظت از فرهنگ و ارزشهای فرهنگی و انسانی علاوه بر آنکه جنبه مهمی از توسعه پایدار محسوب می‌شود، برای حفاظت از محیط زیست نیز اهمیت اساسی دارد.
توسعه پایدار گردشگری دارای دو بعد اصلی حفاظت از محیط زیست و منابع گردشگری و میراث فرهنگی و یک مفهوم اساسی و کلیدی «ظرفیت‌پذیری» است. این ابعاد اصولاً در چارچوب ظرفیت‌پذیری و سنجش مرزهای آن در قالب تعیین خط مشی و برنامه‌ریزی‌های منسجم و یکپارچه محلی به اجرا در می‌آید.
ظرفیت‌پذیری (Carring capacity) دارای دو بعد اساسی است. که یک بعد آن اجتماعی (Sociological carring capacity) و بعد دیگر آن اکولوژیکی (Ecological carring capacity) است.
و به طور کلی منظور از ظرفیت‌پذیری شامل موارد زیر است:
1- چه تعدادی مسافر می‌تواند از یک مکان بازدید کند بدون اینکه آب و هوا محیط آلوده شوند بدون اینکه حیات وحش آسیب ببیند.
2- ساکنان افراد محلی تحمل پذیرایی از چه تعداد گردشگر را دارند.
3- چه تعدادی می‌توانند در یک مکان اقامت گزینند بدون اینکه شلوغی و هیاهو را احساس کنند.
4- منابع آب، تاسیسات زیربنایی و روبنایی چه میزان جمعیت را پاسخگو هستند.

خصوصیات گردشگری پایدار
1- حفظ منابع به صورت پایدار
2- بازاریابی و تبلیغات مناسب
3- کاهش بیش از حد مصرف و اتلاف منابع
4- حفظ تنوع
5- استراتژیک بودن در برنامه‌ریزی
6- حفاظت از نظام اقتصاد محلی برای حفظ محیط زیست
7- مشارکت محلی مردم در برنامه‌ریزی
8- مذاکره با افراد با نفوذ محلی
9- انجام تحقیقات در جهت بهبود کیفیت خدمات
10- آموزش نیروی انسانی ماهر
11- کنترل و نظارت بر فعالیت‌های خدماتی و استفاده از تجارب دیگران

توسعه پایدار و برنامه‌ریزی جهانگردی
توسعه در هر بعدی نیازمند برنامه‌ریزی می‌باشد و در واقع برنامه‌ریزی نقش مهم و کلیدی در توسعه اعم از اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایفا می‌کند. گرچه توجه به نقش برنامه‌ریزی در توسعه در کشورهای توسعه یافته دارای سابقه‌ای نسبتاً طولانی می‌باشد و این گونه کشورها به منظور دستیابی به یک توسعه پایدار همواره از برنامه‌ریزی علمی و دقیق بهره برده‌اند اما در کشورهای حال توسعه عموماً کمتر به این امر توجه کافی داشته‌اند.
به هر حال امروزه تمام کشورها اعم از توسعه یافته و در حال توسعه و حتی کشورهای عقب مانده نیز پذیرفته‌اند که هر توسعه‌ای تنها با برنامه‌ریزی امکان‌پذیر است. این موضوع به خصوص در ارتباط با توسعه پایدار بیشتر اهمیت می‌یابد. توسعه گردشگری پایدار، به دلیل اهمیت آن و اثرات بالقوه مثبت و منفی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و زیست محیطی که می‌تواند داشته باشد بدون برنامه‌ریزی امکان‌پذیر و دست یافتنی نخواهد بود.
به طور کلی برنامه‌ریزی قادر است تا نقش مهم و کلیدی در حل تضادهایی که این توسعه می‌تواند ایجاد نماید، ایفا کند. توسعه گردشگری از یک سو می‌تواند اثرات و منافع مثبت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و زیست محیطی در جامعه گردشگرپذیر داشته باشد و از یک سوی دیگر دارای اثرات منفی در تمامی ابعاد و به خصوص در بعد زیست محیطی ایجاد نماید. ایجاد تعادل در این زمینه به گونه‌ای که اثرات مثبت بیش از اثرات منفی باشند نیازمند اتخاذ سیاست‌گذاری اصولی از طریق فرایند برنامه‌ریزی می‌باشد.

فرایند برنامه‌ریزی می‌تواند به منظور توسعه پایدار گردشگری در ابعاد زیر موثر واقع شود.
1- همسو کردن توسعه گردشگری با سایر بخش‌های اقتصادی کشور
2- برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی و کنترل الگوهای کالبدی توسعه گردشگری
3- حفاظت از منابع مهم و کمیاب طبیعی و زیست محیطی
4- فراهم آوردن چارچوب مناسب جهت پیشرفت اقتصادی و مقاصد بازاریابی
با توجه به این مباحث می‌توان نتیجه گرفت که در صورت فقدان یک فرایند برنامه‌ریزی، توسعه گردشگری می‌تواند ناکارآمد و ناهماهنگ با سایر بخش‌های اقتصادی و سازمان نیافته باشد که منجر به ایجاد و یا تشدید اثرات منفی اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی- فرهنگی گردد.
توسعه پایدار و گردشگری پایدار
فلسفه گردشگری پایدار نشات گرفته از توسعه پایدار می‌باشد و لذا با توجه به اینکه توسعه پایدار از اصول و مبانی پیشرفت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در جهان محسوب می‌شود و به دلیل نقشی که گردشگری می‌تواند در این زمینه به خصوص در کشورهایی مانند ایران ایفا نماید، لزوم و ضرورت توجه به گردشگری پایدار حائز اهمیت فراوان می‌باشد.
در عین حال گردشگری پایدار نتیجه ضرورت و نیاز به پاسخگویی و مقابله با اثرات منفی این صنعت در کشورها و یا به طور مقاصد گردشگرپذیر می‌باشد.


http://oshkaya.mihanblog.com/post/3